• Heerlijk maar ook gevaarlijk, een boekwinkel! Waarschijnlijk kwamen we hier om iets voor de kleinkinderen of
    achterkleinkinderen te zoeken.
    Maar ja, dit lag er zo uitnodigend, zo dwingend, ‘TE VOET’ en dan die ondertitel: ‘Hoe twee benen de mens verder
    brengen’! Een Tochtgenoot weet ‘dit mag ik niet laten liggen’.
    En even flitst de titel van het boek van onze Ricky Rieter door je brein: ‘Lopend Stilstaan’.
    Op de achterkant van deze uitgave van ‘De Bezige Bij’ lees ik:
    ‘TE VOET’


De mens als soort wordt gedefinieerd door onze manier van voortbewegen: op twee benen. Het bracht ons vanuit
het hart van Afrika naar verre delen van de wereld als Alaska en Australië. Het bevrijdde onze handen én onze
geest. Toch weten maar weinig mensen hoe rechtop lopen precies werkt, laat staan dat we inzien welke voordelen
het ons oplevert.
In Te voet brengt neurowetenschapper Shane O’Mara een ode aan het lopen: van de evolutionaire beginselen
miljoenen jaren geleden tot het meest recente onderzoek naar de mechanische magie van balans en
richtingsgevoel; van de positieve effecten van lopen op onze fysieke én mentale gezondheid tot de manier waarop
samen lopen heeft bijgedragen aan het overleven van onze soort.
In ons zittende leven zetten we al deze zaken op het spel. Als het aan O’Mara ligt, gaan we zo snel mogelijk meer
lopen, of het nou bergopwaarts is of naar het park om de hoek, naar school of naar ons werk. We zullen er beter
van worden – als mens en als samenleving.
Shane O’Mara is hoogleraar experimenteel hersenonderzoek aan de universiteit van Dublin. Hij onderzoekt hoe het menselijk brein leert, herinnert en herkent. O’Mara is een fervent wandelaar. Hij doet het waar en wanneer hij
maar kan.’

VOORWOORD
‘Wat maakt ons menselijk? Door welke eigenschap zijn we anders dan alle andere levende wezens? De taal staat meestal
boven aan de lijst en dat vermogen is zeker uniek voor de mens.’ Andere soorten communiceren ook met elkaar en doen dat
vaak vlekkeloos en uitvoerig met roepsignalen voor bijvoorbeeld voedsel en gevaar. Maar geen enkele andere soort beschikt over zoiets als de menselijke taal, met zijn eindeloze vermogen betekenis, inhoud en cultuur te bevatten.
Wij mensen gebruiken daarnaast ingewikkelde werktuigen en bovendien ontwikkelt ons gebruik ervan zich in de loop van de
jaren. Ook andere soorten hanteren hulpmiddelen, maar niet zo divers en creatief als wij. Ons unieke menselijke trekje om ons eten te koken wordt eveneens vaak aangehaald, en het is inderdaad zo dat geen enkele andere diersoort zijn voedsel kookt.
Door het te bereiden krijgen we voedingsstoffen en voedsel binnen uit bronnen die we anders niet zouden kunnen benutten.
Dit roept meteen de vraag op: hoe verzamelen en vervoeren we eigenlijk het eten dat we willen bereiden? Een ander punt dat
meestal op de lijst voorkomt is de enorme hoeveelheid tijd die we in onze kinderen en adolescenten investeren, we brengen ze groot en zorgen heel lang voor ze – een betrokkenheid die veel verder gaat dan bij enige andere soort.
Eén punt wordt echter vaak vergeten op die lijst, terwijl het een van onze belangrijkste en opvallendste aanpassingen is, een
anatomische verandering die onze overlevingskansen vergroot, maar de meeste mensen zien dit punt over het hoofd.

Het hangt
samen met alle aanpassingen die hiervoor zijn genoemd en nog een heleboel andere, en dat is ons vermogen om te lopen en dan met name rechtop te lopen op twee benen, zodat we onze handen vrij hebben voor andere taken.

Bijna alle andere
landdieren zijn viervoeters, zij lopen op vier poten. Lopen is een prachtige en bedrieglijk eenvoudige prestatie, die robots nog
maar moeten zien te evenaren met iets wat in de buurt komt van de souplesse van de mens en andere dieren.

Ene Erwin Straus beschreef in 1952 hoe sterk lopen is vervlochten met onze identiteit en ervaringen, en hij merkte op dat
‘onze opgerichte houding onmisbaar is voor het voortbestaan van de mens. We staan rechtop en we ervaren de wereld vanuit
die specifieke relatie.” Onze opgerichte houding verandert onze relatie met de wereld, waaronder die met onze sociale wereld,
zoals we zullen zien. Lopen maakt onze geest flexibel op een manier die andere dieren niet kennen.
Chimpansees, onze nauwe verwanten, gebruiken een tussenvorm van bipedie, waarbij ze een combinatie van hun handen en
voeten gebruiken om te lopen. Deze aanpassing staat bekend als de ‘knokkelgang’, en het is geen bijzonder efficiënte manier
van voortbewegen. Ook sommige vogels lopen op twee poten over land, maar niet met een gestrekte ruggengraat, die staat niet
haaks ten opzichte van de grond, bekroond met een beweeglijke kop. Bij de mens heeft tweevoetigheid ingrijpende veranderingen en aanpassingen over de volle lengte van ons lichaam tot gevolg gehad, van onze kruin tot en met onze tenen.
Wat doet lopen op twee benen met ons waardoor we ons onderscheiden? Evolutionair gezien heeft onze tweevoetigheid het
mogelijk gemaakt dat we ons vanuit Afrika lopend over de hele wereld verspreidden, helemaal naar de gletsjers in Alaska en
de gloeiend hete woestijnen van Australië. Het is een uniek vermogen dat de geschiedenis van de mens heeft bepaald.
Rechtop lopen heeft ons ook allerlei andere fysieke voordelen bezorgd. Omdat we op twee benen lopen hebben we onze
handen vrij om te eten, wapens of kinderen te dragen. Doordat we ons verplaatsen op onze voeten en ons evenwicht
stabiliseren met de ruggengraat en de heupen kunnen we stenen gooien en speren werpen, sluipen en anderen aanvallen met primitieve stenen bijlen, de buitgemaakte spullen oprapen en ons stilletjes uit de voeten maken. We kunnen onze jongen
meedragen door gewoon ons ene been voor het andere te zetten, vaak over grote afstanden. Rechtop lopen maakt onze geest
ook mobiel en onze mobiele geesten zijn naar de verste verten van onze planeet gewandeld.
Maar de voordelen van lopen blijven niet alleen beperkt tot ons evolutionaire verleden, lopen is ook ongelooflijk goed voor
onze geest, ons lichaam en onze leefgemeenschap. Lopen is holistisch: elk aspect ervan draagt bij aan elk aspect van je wezen.
Door te lopen ervaren we de wereld in al haar gedaanten met al onze zintuigen – de vormen, geluiden, het gevoel- en gebruiken we het brein op allerlei manieren. Samen wandelen kan een van de beste loopervaringen zijn. Sociaal wandelen –
samen lopen met een doel – kan een effectieve prikkel zijn om echte verandering in de samenleving te bereiken. Lopen is zo
cruciaal en van doorslaggevend belang voor ons, zowel op individueel als collectief niveau, dat we het bij de inrichting van ons leven en onze maatschappij als factor zouden moeten meenemen.

Beleidsmakers moeten goed begrijpen dat lopen een
onderscheidend kenmerk is van de mens en dienen er rekening mee te houden bij de inrichting van onze steden en dorpen. Ik
kijk uit naar de dag waarop artsen wereldwijd wandelen voorschrijven als belangrijkste behandeling voor het verbeteren van
onze individuele gezondheid en ons welzijn, en de algehele volksgezondheid. Op de Shetlands zijn nu al huisartsen die
strandwandelingen voorschrijven als preventieve behandeling voor lichamelijke en geestelijke aandoeningen.?

In dit boek zullen we het hele gebied van het menselijke lopen behandelen, vanaf het ontstaan, heel lang geleden, via de
manier waarop de hersenen en het zenuwstelsel het mechanische wonder van lopen verrichten en (ook Zullen we) inzicht
(bieden) in hoe lopen onze gedachten vrij kan maken, tot aan de sociale kanten van de activiteit – of dat nu een partijtje four-
ball golf is, een wandeling door de natuur of een protestmars tegen maatschappelijk onrecht. Onderweg leren we de lessen die
ons laten zien hoeveel baat mens en maatschappij hierbij hebben. Deze lessen zijn divers en eenvoudig in de praktijk te
brengen.
Ik zal laten zien dat lopen ons sociaal maakt omdat het onze handen vrij laat voor werktuigen en gebaren – bewegingen
waarmee we signalen aan anderen kunnen doorgeven. Als we lopen kunnen we elkaars hand vasthouden en romantische
gevoelens naar de ander uitzenden, met lopen kunnen we elkaar fysiek steunen; meelopen in een demonstratie is een algemene
uiting van ons vrije politieke bewustzijn, reden waarom het verbod op samenscholingen en protestmarsen een van de eerste maatregelen is die dictators uitvaardigen. Lopen is goed voor het lichaam, goed voor de geest en goed voor de hele samenleving.
De keerzijde is dat we de prijs betalen voor ons gebrek aan beweging, of dat nu ontstaat door onze leefomgeving, de
architectuur van onze kantoren of door gewoon een passief en zittend leven te leiden. In dit boek wil ik aantonen hoe
noodzakelijk het is dat we weer gaan lopen. Onze hersenen en lichamen zullen er baat bij hebben; onze stemming, ons
denkvermogen, onze creativiteit, onze band met ons sociale leven, ons leven in de stad en in de natuur – alles zal erop vooruitgaan. Het is de eenvoudige, persoonlijke aanpak die we allemaal nodig hebben en die goed te doen is.
Recent wetenschappelijk onderzoek geeft ons een helder beeld: regelmatig lopen heeft een langdurig en werkelijk gunstig
effect op individuen en de samenleving als geheel. Dit boek is opgedragen aan de wetenschap van het lopen, maar ook aan de
pure vreugde die een stevige wandeling in ons losmaakt. Ik wil een op het eerste gezicht simpele gedragsverandering centraal stellen als de aanjager van positief psychologisch en fysiek welzijn. Het is een activiteit waaraan bijna iedereen kan meedoen
en die ons gemakkelijk afgaat. Ons brein en lichaam zijn gebouwd op beweging in ons dagelijks leven, in onze natuurlijke en
stedelijke omgeving: regelmatig bewegen verbetert ons denken, ons voelen en onze creativiteit op tal van manieren en
bevordert ook nog eens onze gezondheid.
Het is tijd om op te staan en naar een beter leven te wandelen: trek eropuit en bekijk de wereld zoals ze is, zoals alleen wij mensen dat kunnen.’

INHOUD:
Waarom lopen goed voor je is ; Voettocht uit Afrika; Hoe je moet lopen: de techniek; Hoe je moet lopen: waar ga je naartoe?;

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *